આંતરરાષ્ટ્રીય સહનશક્તિ દિવસ

 

આજે 16 નવેમ્બર  આંતરરાષ્ટ્રીય સહનશક્તિ દિવસ

    સહનશીલતાને ધૃતિ અથવા ધીરજ કહેવાય છે. ધીરજ એ પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિઓ ઊભી થાય ત્યારે પણ મનમાં ચિંતા, શોક અને ઉદાસી પેદા ન થવા દેવાનો ગુણ છે. ધીરજ એ માણસના વ્યક્તિત્વને ઉન્નત કરવા માટેનો એક શ્રેષ્ઠ ગુણ છે. ધીરજ ધરાવનાર વ્યક્તિ પ્રતિકૂળતા આવે ત્યારે પણ પોતાનું માનસિક સંતુલન જાળવી રાખે છે અને તેને શાંતિથી કાબૂમાં રાખીને દુઃખ ટાળવાનો સરળ માર્ગ શોધે છે. સુખ અને દુ:ખ, જીત અને હાર, હાર, લાભ, ઉનાળો અને શિયાળો વગેરે જેવા અનેક દ્વંદ્વો છે. દ્વૈત પર વિજય મેળવવાનો પ્રયાસ એ એક પ્રકારની તપસ્યા છે. આ દ્વૈત પર વિજય મેળવ્યા પછી વ્યક્તિ ધીરજવાન બને છે. આ ગુણને લીધે તે સુખના સમયે આનંદથી અંધકારમય નથી થતો કે દુ:ખમાં નિરાશ થઈને બેસી રહેતો નથી, પરંતુ દરેક અવસ્થામાં સમાન રીતે કાર્યશીલ રહે છે. ધીરજનો ગુણ કેળવવાથી માણસમાં અસાધારણ શક્તિ આવે છે. તે માત્ર પોતાના ધ્યેયોને અવિરતપણે હાંસલ કરે છે એટલું જ નહીં પરંતુ બીજાઓને યોગ્ય સલાહ આપવા માટે પણ હંમેશા તૈયાર રહે છે. ગીતામાં માણસના આ ગુણને દૈવી સંપત્તિ તરીકે વર્ણવવામાં આવી છે. આ ગુણની ગેરહાજરીમાં વ્યક્તિ અન્યાયી કાર્યો અથવા દુષ્કર્મોમાં સામેલ થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં સમાજમાં રાક્ષસી વૃત્તિઓ વધશે. સમાજમાં માનવીય મૂલ્યોનું રક્ષણ કરવા માટે આપણે ધીરજ રાખવી જોઈએ.

જીવનના માર્ગ પર ચાલતી વખતે માણસને અનેક મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડે છે, અનેક સંઘર્ષોનો સામનો કરવો પડે છે, પરંતુ ધીરજથી જ તેનો સામનો કરી શકાય છે. સામાન્ય સંજોગોમાં જીવન જેમ ચાલે છે તેમ ચાલે છે, પરંતુ ધીરજની કસોટી ત્યારે જ થાય છે જ્યારે આફત આવે, એટલે જ સંત તુલસીદાસે સાચું જ કહ્યું છે કે, ધીરજ, ધર્મ, મિત્ર અને સ્ત્રી એટલે કે કટોકટીમાં આ ચારની કસોટી થવી જોઈએ. એ જ રીતે, ભર્તૃહરિ કહે છે કે જ્ઞાની ભલે આપણી ટીકા કરે અને આપણી પ્રશંસા કરે, લક્ષ્મી એટલે ધન, ભલે તે હોય કે ન હોય, ભલે તે આજે મરવા માંગે છે કે ઉંમર પછી પણ, પરંતુ ધીરજ ધરાવનાર વ્યક્તિ આમાંથી વિચલિત થતો નથી. ન્યાયનો માર્ગ. છે. જીવનના વિવિધ ક્ષેત્રોમાં ધીરજના ગુણનું મહત્વ સ્પષ્ટપણે અનુભવી શકાય છે.